De nieuwe STB: wat verandert er voor Architecten & Ingenieurs?

Van STB 2014 naar STB 2026

De vorige versie van de STB dateerde uit 2014. Sindsdien is de manier waarop projecten worden ontwikkeld sterk veranderd. Digitalisering, BIM, geïntegreerde contractvormen, duurzaamheid en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) vragen om een andere manier van samenwerken.

Daarom hebben BNA en Koninklijke NLingenieurs samen met architecten, ingenieurs en andere marktpartijen gewerkt aan een volledig vernieuwde standaard. Vanaf 2022 is de STB stap voor stap ontwikkeld, waarna in 2025 een bètaversie verscheen. De vernieuwde STB2026 bouwt hierop voort en sluit beter aan bij de huidige ontwerp- en bouwpraktijk.

Waarom is de nieuwe STB geïntroduceerd?

De oorspronkelijke STB bood jarenlang een gemeenschappelijke taal voor opdrachtgevers, architecten en ingenieurs. In de praktijk veranderde de bouwsector echter sneller dan de standaard kon bijhouden.

Steeds vaker werken projectteams integraal samen met BIM, worden projecten uitgevoerd onder UAV-GC of Design & Build-contracten en spelen duurzaamheid, informatiemanagement en kwaliteitsborging een veel grotere rol. Ook de invoering van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) heeft invloed op taken, verantwoordelijkheden en documentatie.

Daarom hebben BNA en Koninklijke NLingenieurs de STB volledig herzien. De vernieuwde standaard is contractvormvrij opgebouwd, ondersteunt zowel traditionele als geïntegreerde samenwerkingsvormen en biedt meer ruimte voor disciplines, digitale samenwerking en projectbeheersing.

Wat betekent de nieuwe STB voor architecten?

Voor architecten biedt de nieuwe STB vooral meer duidelijkheid over de afbakening van ontwerpwerkzaamheden en de samenwerking met andere disciplines. Taken rondom BIM, duurzaamheid, vergunningen en kwaliteitsborging krijgen een duidelijkere plaats binnen de projectstructuur.

Dat maakt het eenvoudiger om:

• offertes volgens een uniforme structuur op te stellen;
• ontwerpwerkzaamheden eenduidig vast te leggen;
• beter samen te werken met constructeurs, installatieadviseurs en opdrachtgevers;
• projecten onderling te vergelijken op planning, budget en uren.

Voor architectenbureaus betekent dit bovendien dat projectinformatie beter kan worden hergebruikt, waardoor standaardisatie en kwaliteitsbewaking eenvoudiger worden.

Wat betekent de nieuwe STB voor ingenieurs?

Voor ingenieursbureaus sluit de nieuwe STB beter aan op multidisciplinaire projecten waarin verschillende adviseurs gelijktijdig samenwerken.

De vernieuwde taakstructuur biedt meer ruimte voor:

• integraal projectmanagement;
• risicobeheersing;
• informatiemanagement volgens ISO 19650;
• samenwerking binnen BIM-projecten;
• uniforme rapportages richting opdrachtgevers.

Hierdoor ontstaat meer inzicht in projectvoortgang, budgetten en capaciteit. Ook worden projecten beter vergelijkbaar, waardoor managementinformatie betrouwbaarder wordt.

1. Een volledig vernieuwde projectstructuur

Het verschil ten opzichte van de oudere STB en DNR werkt de standaardtaakbeschrijving 2026 met vijf hoofdfasen:

1. Initiatief
2. Ontwerp
3. Engineering
4. Realisatie
5. Gebruik

Binnen deze fasen zijn nieuwe subfasen toegevoegd, waaronder:

• Omgevingsvergunning
• Oplevering & Overdracht

Hierdoor ontstaat een veel nauwkeuriger raamwerk voor planning, voortgangsbewaking en budgetcontrole.

2. Sterke focus op projectmanagement

Waar eerdere versies zich vooral richtten op ontwerpactiviteiten, bevat de nieuwe STB uitgebreide thema’s voor:

• Financieel management
• Risicomanagement
• Organisatiemanagement
• Tijdsmanagement
• Informatiemanagement
• Kwaliteitsmanagement

Hiermee wordt projectbeheersing een integraal onderdeel van de standaardtaakbeschrijving.

3. Flexibele takenstructuur

De STB2026 maakt onderscheid tussen:

• Generieke taken
• Facultatieve taken
• Contextafhankelijke taken

Afhankelijk van projectkenmerken worden automatisch relevante taken toegevoegd voor bijvoorbeeld:

• Renovatieprojecten
• BIM-projecten
• Wkb-projecten
• UAV-GC-contracten
• ISO 19650-projecten

Dit maakt de standaard veel beter toepasbaar op uiteenlopende projecten.

Wat betekent dit voor projectbegroting en projectbewaking?

Voor veel bureaus ligt hier de grootste uitdaging.

Wanneer projecten nog worden ingericht volgens oude projectstructuren, ontstaat al snel een mismatch tussen de manier waarop werkzaamheden worden uitgevoerd en de manier waarop deze worden geregistreerd.

Gevolgen kunnen zijn:

• Onvolledige urenregistratie;
• Budgetoverschrijdingen;
• Onduidelijke voortgangsrapportages;
• Moeilijk vergelijkbare projecten;
• Beperkte stuurinformatie voor management en directie.

De nieuwe standaardtaakbeschrijving maakt het juist mogelijk om budgetten, uren, voortgang en resultaten direct te koppelen aan gestandaardiseerde taken en fasen. Hierdoor ontstaat betere controle over projectprestaties en financiële resultaten.

Welke risico’s lopen bureaus die niet aanpassen?

Voor architecten- en ingenieursbureaus die hun processen niet aanpassen, kunnen verschillende risico’s ontstaan:

Minder duidelijkheid richting opdrachtgevers – Zonder de nieuwe STB ontstaat sneller onduidelijkheid over taken, opleveringen en verantwoordelijkheden, wat kan leiden tot discussies over scope en verwachtingen.

Moeilijker vergelijkbare offertes – Opdrachtgevers gebruiken de standaardtaakbeschrijving steeds vaker als basis voor uitvragen. Afwijkende structuren maken offertes minder transparant en lastiger vergelijkbaar.

Meer kans op misverstanden tussen disciplines – Zonder een uniforme projectstructuur is het minder duidelijk wie waarvoor verantwoordelijk is en wanneer informatie moet worden aangeleverd.

Minder voorspelbare projectresultaten – Wanneer projecten telkens anders worden ingericht, wordt het lastiger om planningen, budgetten en prestaties consistent te beheren en te vergelijken.

Moeilijker opschalen en standaardiseren – Verschillende werkwijzen maken organisaties afhankelijker van individuele kennis en beperken de mogelijkheden om efficiënter te groeien.

De voordelen van een gestandaardiseerde STB-structuur

Organisaties die de nieuwe STB actief implementeren profiteren van:

• Uniforme projectopzet;
• Consistente projectbegrotingen;
• Betere projectbewaking;
• Eenduidige rapportages;
• Meer grip op capaciteit en resources;
• Hogere voorspelbaarheid van projectresultaten.

Daarnaast wordt kennis beter overdraagbaar tussen teams, waardoor nieuwe medewerkers sneller productief zijn.

Praktische implementatie: van STB naar dagelijkse operatie

De grootste succesfactor is het vertalen van de nieuwe STB naar de dagelijkse werkwijze van medewerkers.

Dat begint bij het standaardiseren van:

• Projectstructuren;
• Werkpakketten;
• Budgetmodellen;
• Rapportages;
• Projecttemplates.

Wanneer iedere projectmanager vanaf dezelfde basis start, ontstaat direct meer uniformiteit en controle.